Hoop en verwachting

Door Aart Mak

Kerst is dat Jezus wordt geboren en in Advent proberen we alvast te begrijpen wat dat betekent. Maar de mens die Jezus genoemd werd en later de Christus ging heten, is al ruim 2000 jaar geleden geboren. En zijn ze in het christendom dan weer niet eindeloos dingen uit het verleden aan het herhalen? Mensen kunnen toch niet leven van woorden en gebeurtenissen van vroeger? Het moet ook een kracht hebben die hun eigen leven vorm geeft en uitzicht geeft op iets wat nog staat te gebeuren. Nu zeggen generaties christenen dat als zij uitzien naar de komst van de Christus, het hun helpt uit te zien naar de wederkomst van Christus. Eens zal hij terugkeren, komende op de wolken, dan zal hij oordelen, zittende ter rechterhand Gods. Dat is allemaal beeldtaal voor wat in de kern het volgende is: het leven kent een einde dat niet door ons wordt bepaald, maar door God zelf. En wat wij doen, is niet onverschillig.

Maar wat ik een echt spannende vraag vind, is of wij nu nog iets te verwachten hebben. Wie namelijk de 20 eeuwen dat het christendom al bestaat, bestudeert, ziet al snel wat een maatschappelijke beweging dit geloof heeft veroorzaakt. Dat gold uiteraard voor de eerste eeuwen toen de jonge godsdienst na een aantal periodes van heftige vervolgingen uiteindelijk de godsdienst werd die een wereldrijk veranderde. Maar het  geldt ook voor dit land. De Ierse monniken zorgden voor dijken, onderwijs en verpleging van de zieken. En later, in de 19e en 20e eeuw, nam de overheid de taken over van allerlei charitatieve instellingen die door christenen waren opgericht. Dat wij in een land leven met een beschaving waarin sprake is van barmhartigheid, macht en tegenmacht en dat in de rechtspraak de waarheid wordt gezocht, komt zeker ook door het christendom. Dit geloof is namelijk op de aarde en op concrete mensen gericht. Je kunt niet psalmen zingen met honger in je buik. Eerst het lichaam, dan de geest, eerst je verzoenen met je naaste, dan pas naar het altaar.

Dus stel ik opnieuw de vraag: wat is wat we met Advent te verwachten hebben? Ik zal het anders vragen: wat hoopt u dat uw vrienden, eventuele kinderen en kleinkinderen te wachten staat? En heeft u ook het idee dat het er nog een keer van zal komen? De vrede waar we allemaal naar verlangen, wordt als altijd geboren uit conflicten. En als het ergens even betrekkelijk rustig is, gooit iemand wel weer de knuppel in het hoenderhoek, zoals nu met Jeruzalem, volgens Trump de enige echte hoofdstad van Israël. Tegelijk gaan de klimaatverandering en de overbevolking elders tot onvoorstelbare conflicten en volksverhuizingen leiden. Wat staat ons nog meer te wachten? Kortom: hebben we nog iets positiefs te verwachten? Het ligt in de lijn van het christendom om altijd vol hoop te zijn. Want de geest van God is ook aan het werk. Dat is geloof. Wat voor een mens het einde lijkt van een tijdperk, is voor God een nieuw begin. Wat voor ons voelt als wintertijd, is van de andere kant gezien de tijd waarin het zaad kiemt in de donkere grond. Maar wat geeft dan hoop? Is dat te zeggen?

Als het om hoop gaat, gaat het vooral om een andere manier van kijken. Dat helpt altijd. Als het ergens fout gaat, op een school, in een straat of in een bedrijf, wil dat niet zeggen dat het overal fout gaat. De corruptie die aan het licht kwam door de Panama Papers en het bericht dat Nederland al jarenlang Europese maatregelen tegen belastingontduiking saboteert, geven het idee dat het slecht gaat. Maar het feit dat dit aan het licht komt, dat het besproken wordt en dat er nu of later maatregelen komen, is een teken dat eerder hoop geeft dan wanhopig maakt. Wij hebben met onze op incidenten en negatieve uitzonderingen gebaseerde nieuwsgaring vaak geen idee waar het overal goed gaat en hoeveel mensen in vrede met elkaar leven. De gelukkig weer voorbij Zwartepieten-discussie werd extreem fel gevoerd, maar ik merkte dat de meeste mensen het uiterst vervelend vinden in zo’n gevecht tussen de uitersten verzeild te raken. Ik verwacht dat we hier een oplossing voor vinden, dat het even tijd nodig heeft maar dat we over tien jaar met ironie zullen terugkijken op de dwaasheden die het Sinterklaasfeest van deze jaren omringden. Waarop hopen we dus? Genoeg, zou ik zeggen. Wat is er te verwachten? Onzekerheid, dat is zo, maar dat niet alleen. We zullen de wereld niet volmaakt kunnen maken, maar we kunnen de omstandigheden wel beter maken. Het gaat in het christelijk geloof niet om de kerk maar om Gods koninkrijk. En dat gaat altijd over gewone mensen. Als er minder kinderen sterven van de honger, minder families moeten vluchten voor plunderende soldaten en minder vrouwen door mannen verkracht en vermoord worden, zijn dat evenzoveel tekens dat de geest van Christus aan het werk is. Daarop vertrouwen en daarvan de vruchten plukken, is niet bepaald het minste waar we naar kunnen verlangen...

 

Terug naar overzicht…

Tweets van Aart Mak

Diensten Dorpskerk Bloemendaal

lees meer