Einde en nieuw begin

Door Aart Mak

Op zondagmiddag 8 oktober is aan zo’n vijftig kerkgangers en luisteraars uitgelegd waarom Kerk Zonder Grenzen gaat stoppen met de avonddiensten. Dat betekent niet dat wij stoppen met de radio. En dat betekent ook niet dat ik stop met de vele contacten met mensen bij nood en dood. Maar de avonddiensten stoppen wel. En dat doet mensen zeer, zowel kerkgangers als luisteraars. En dat is heel begrijpelijk. Radio is een geheimzinnig medium. Ik weet als geen ander dat er mensen luisteren van wie ik nog nooit heb gehoord en voor wie die radio-uitzending een ongekende troost is, ook al heb ik daar als radiomaker geen weet van. Radio maken is ook een vorm van zaaien en niet kunnen of willen weten of het zaad ook opkomt. Dat is ook de reden dat mijn bestuur en ik besloten om wél door te gaan met radio-uitzendingen zolang we denken dat er voldoende luisteraars zijn. In elk geval zolang ik nog in dienst ben van de stichting Kerk Zonder Grenzen. En als het niet via Radio Bloemendaal is, dan via de eigen website. Het luisteren gaat dus door.

Maar het afscheid van de avonddiensten heeft te maken met het begin van iets anders. Ik zoek aan het eind van mijn werkzame leven in elk geval nog naar andere vormen en manieren om mensen te bereiken dan de voor sommigen bekende maar voor veel mensen onnavolgbare vorm van een klassieke protestantse eredienst. Plaatselijke kerkelijke gemeenten zijn er om het evangelie te verkondigen en in één beweging door gemeenschap te stichten. Wie kerkgemeenschap wil, moet daar zijn. In Noord-Holland is in vrijwel elke plaats ook minstens één kerk. Een gemeenschap stichten is nooit de opzet van Kerk Zonder Grenzen geweest. Soms was de stichting een tijdelijke gemeenschap voor mensen, een vluchtheuvel of een schuilplaats tegen de regen, om met mijn voorganger Alfred C. Bronswijk te spreken. Maar dan gingen mensen na verloop van tijd weer verder, als het goed was. Daarom wil Kerk Zonder Grenzen, trouw aan haar roeping, opnieuw mensen bereiken die niet bereikt worden door de taal en de manieren van de kerk. Dat zijn de generaties die ik nooit van z’n levensdagen bereikt heb met alle energie die ik in de avonddiensten heb gestopt. Wat KZG  wil is kijken of het lukt ons werk te her-programmeren zodat die ook de komende jaren traditie en moderne tijd weet te verbinden en op die manier oude woorden, verhalen en riten met vrucht doorgeeft aan mensen die in de huidige tijden vaak worden beschreven als zoekers, nomaden of zelfs agnosten.

Dat is wat mij en het bestuur drijft. En het spijt mij oprecht, nogmaals gezegd, voor degenen die zo verknocht zijn geraakt aan de vorm van een kerkdienst op zondagavond in Bloemendaal. Of aan mij zo gewend zijn geraakt. Maar afscheid nemen hoort bij het leven. En dat geeft ruimte en energie om aan iets nieuws te beginnen. Dat nieuwe is allereerst het verder uitbouwen van MomenTaal, de organisatie die zich al zo’n vijf jaar begeeft op het terrein van de riten. Op die momenten, met name bij het sterven, komen mensen samen en hebben ze behoefte aan woorden die diep gaan, vergezichten openen en geen goedkope maar echte troost bieden. MomenTaal verdient het om landelijk te worden, hoe dan ook. Het is een van de misschien weinige manieren waarop de kerk, in haar breedste betekenis, present is bij moderne mensen van nu. Daarnaast zijn er contacten met de predikantenvereniging Op Goed Gerucht. Die draaien om de vraag: wat doet de kerk en wat doet de predikant-van-dienst voor de mensen die niet aangesloten zijn bij die kerk? Kan, theologisch gesproken, het ambt van de predikant ook buiten de kerkstructuur functioneren en hoe gaat dat dan? Daar zijn ervaringen mee, natuurlijk. Maar KZG zou een platform willen creëren om die ervaringen uit te wisselen en er, ook met behulp van theologische faculteit, wijzer in te worden, juist ook met het oog op de komende tijd waarin de kerk als organisatie nog marginaler zal worden.

En dan is er het Stadsklooster Haarlem. Daar gaat het om de vraag hoe de kerk, met al haar voor buitenstaanders vaak verborgen kwaliteiten, meer aanwezig kan zijn in een stad als Haarlem. Hier wil KZG tijd en energie in steken, zeker ook in het idee van ‘zonder grenzen’. Dat is ons in ziens dat alles wat zich kerk noemt in Haarlem zich verenigt in het antwoord op de vraag wat de oude traditie van kerk en klooster te bieden hebben aan bewoners en bezoekers van de stad Haarlem. En dan is en blijft tenslotte het pastoraat en het gesprek via radio of internet met mensen. Geen plan zonder concrete mensen. Geen bespiegelingen zonder mee te lopen in het soms zo weerbarstige leven van mensen. Wij willen in gesprek blijven, inderdaad niet meer via de avondkerkdiensten, maar wel met luisteraars en mensen die we op allerlei plekken buiten de concrete kerk tegenkomen. Dit is spannend allemaal. Grootse plannen en kleine mensen, klein in de zin dat mensen veel kunnen maar ook beperkt zijn. Maar zo moet het. Kerk Zonder Grenzen is altijd een organisatie geweest die grenzen overschreed en mensen bereikte die niet door de ‘gewone’ kerken bereikt werden. En dat willen we graag zo houden, ook in de komende jaren.

 

Terug naar overzicht…

Tweets van Aart Mak

Diensten Dorpskerk Bloemendaal

lees meer