Aandacht

Door Aart Mak

Vrijdagavond 26 mei begon wereldwijd de Ramadan, de tijd dat allerlei moslims vasten, dit jaar tot 25 juni. Een lange tijd, zeker nu de dagen zo lang en de nachten zo kort zijn. Vorig jaar schreef ik op verzoek mijn gedachten over de ramadan op, in een digitale bundel samengesteld door Enis Odaci. Op de website verwijs ik ernaar. Maar hier en nu wil het over iets anders hebben, hoewel er verband is. Want de Ramadan is, naar ik vermoed, oorspronkelijk en nog steeds een manier om aandacht te genereren voor waar het in dit leven en jouw leven omgaat. Dat zal volgens de vrome moslim Allah zijn, maar je kunt evengoed de vastentijd die christenen ook kennen, zien als een manier om weg te stappen uit de dagelijkse routine en je te concentreren op waar je normaal aan voorbij loopt. Misschien heb je ineens meer tijd voor vriendschap, voor bidden en mediteren, voor je kinderen of je kleinkinderen. Misschien heb je eindelijk tijd voor jezelf. En over dat laatste, tijd, wilde ik het hier, op deze zondag tussen Hemelvaart en Pinksteren, hebben. En laat ik het nu eens niet tijd noemen, maar aandacht. Want, dat zal ik zo uitleggen, tijd is vaak strijdig met aandacht.

Ik las een interessant artikel van Tony Crabbe, een bedrijfspsycholoog. Hij vraagt zich af hoe een leven zonder tijd eruit zou zien, zonder het constante gevoel dat je achterloopt, zonder het frustrerende gevoel dat je de race tegen de klok weer aan het verliezen bent. Kun je je een dag voorstellen waarin je niet zou willen dat er meer uren in die dag zouden zitten? Het is duidelijk tot wie deze psycholoog zich richt. Het zijn de dertigers, de veertigers en vijftigers, de drukbezette, overvol met taken, afspraken en netwerkcontacten beladen mensen. Niet ieder heeft daar last van. Maar er wel iets van die enorme tijdsdruk in geslopen bij ons allemaal. De klok is overheersend geworden. Alles draait om tijd. Terwijl, bijvoorbeeld, mensen een eeuw of wat geleden bezig waren met taken in plaats van zich druk te maken om de vraag of je niet te laat was op je volgende afspraak. En mijn vraag is: moet je wachten tot je eindelijk vakantie hebt of dat je oud en uitgekeken of uitgehoord bent om eindelijk de tijd te hebben en in een andere geestelijke ruimte terecht te komen?

In het huidige leven proberen de meeste mensen de tijd te slim af te zijn. Dat doen ze door lijstjes te maken met taken. To-do-lists. Of door hun best te doen om alle e-mails te beantwoorden. Of door zo laat door te werken dat ze naar bed gaan met het idee dat alles af is. Maar de ellende is dat als het ene klaar is, het andere weer wacht. Het is een onafzienbare zee van taken en plichten. Hoe meer contacten we hebben, hoe meer we moeten doen. Ons leven, in het algemeen gesproken, is te druk, te vol en te belangrijk in eigen ogen geworden. Ook dat laatste. We spreken over tijdmanagement. Maar als we gaan plannen, wordt het alleen maar nog drukker. Als we nog meer uit onze tijd willen halen, verliezen we aandacht en we worden er alleen maar ongelukkig van. Crabbe wijst erop dat gesprekken met medemensen die van belang zijn, geen kans krijgen om diepgaand te worden, omdat we ons laten afleiden door de mailbox, de whatsapp-groep of door alle gedoe op de sociale media. Ik moet u zeggen, het is voor mij herkenbaar, ik voer zo mijn eigen strijd in dezen.

Wat mij aansprak in zijn artikel is dat het misschien ooit zo was dat de klokketijd heel belangrijk werd – denk aan de industriële revolutie en de volledige verandering van leven vergeleken met de agrarische samenleving van daarvoor, maar dat we nu niet meer moeten doen alsof we een schaarste aan tijd hebben, maar ons moeten gaan bezig houden met de schaarste aan aandacht. Tijd is niet langer geld, zegt hij. Nu gaat het om aandacht. En als ik dat lees, zou ik zo’n man wel willen zoenen. Mijn vak bestaat voor meer dan de helft uit aandacht, aandacht hebben voor mensen. Me verdiepen in hun zorgen of complexiteit. Maar ook aandacht voor de kieren van dit bestaan. Waar valt licht naar binnen? Waar zitten de patronen? En zou het echt zo zijn dat wij hier iets te doen hebben dat als een dubbele bodem verborgen zit onder onze voeten en als een onzichtbare koepel zich uitstrekt boven onze hoofden? In veel hoofden is de aarde nog steeds plat. Meer dan wij weten, bestaat niet. Maar ik geloof dat het anders is en mijn geloof zoekt steeds naar signalen van die totaal andere werkelijkheid waar wij ook deel van uitmaken en in onze beste momenten één mee zijn. Dat zijn die momenten dat we de tijd vergeten, alsof die dan stil staat (mooie uitdrukking), dat we zoveel aandacht hebben voor iemand of iets, van een klein kind, een lieveheersbeestje, muziek tot de schoonheid van wat er onder de motorkap van je auto zit, dat het is alsof we in een flow zitten. Dat lukt niet altijd, natuurlijk. Maar daar is nu, denk ik, die vastentijd of voor de moslims de ramadan voor uitgevonden. Dan help je jezelf door terug te gaan naar hoe het ook al weer was. Weg van te veel. Wees tevreden met wat je hebt, staat ergens in de bijbel. Aandacht, aandacht…    

 

Terug naar overzicht…

Tweets van Aart Mak

Diensten Dorpskerk Bloemendaal

lees meer