Veelgestelde vragen

1. Wie is God?
2. Waar is God?
3. Is er leven na de dood?
4. Bestaat de hel?
5. Welke religie is de juiste?
6. Waarom zien we Gods liefde niet?
7. Wat is waarheid?

Antwoorden

1. Wie is God?

God is een gok. Je weet niet, je weet nooit. Je bent afhankelijk van wat mensen eerder vermoedden en van je eigen gevoel en intuïtie. God kan een spiegel zijn van alles wat in je leeft. God kan ook de onzichtbare kant zijn van alles wat we wel zien. God kan heel veel zijn. God kan een en enig zijn. God kan al zijn. God kan niets zijn. Dus nogmaals: wie is God? Misschien wel een verzamelwoord voor het beste, het mooiste, het meest waarachtige dat in mensen leeft. God is een omschrijving voor ons streven om het goede te doen, vrede tot stand te brengen en te streven naar recht doen aan al wat leeft.
Volgens sommige religies is God een soort Iemand die uitdaagt, uitnodigt, uitlokt, kortom Iemand die ons ergens UIT haalt. Mensen moeten niet in zichzelf verstrikt raken. Ze hebben een STEM nodig, iets of iemand die dat hun geweten scherpt.
En God is datgene wat we hier op aarde nooit zullen bevatten. De eeuwige stilte, de werkelijke vrede, de ultieme schoonheid. Soms voel je dat, van die momenten, er is meer, iets gaat mij verre te boven...
En zie verder wat joden, christenen, moslims, Hindoes, boeddhisten, animisten en anderen over god of goden menen te weten...

En wat de onbekende schrijver van ‘Een wolk van niet-weten' ooit schreef: "Maar nu zul je mij vragen: hoe moet ik over God zelf denken, en over wat hij is? En dan kan ik je enkel maar antwoorden: ik weet het niet. Want met deze vraag heb je mij in dezelfde duisternis gebracht, dezelfde wolk van niet-weten waarin ik jou hebben wil. Want wij kunnen door Gods genade alles weten over alle mogelijke andere zaken, en wij kunnen daarover ook nadenken, zelfs over Gods eigen werken; maar over God zelf kan niemand denken."
 

2. Waar is God?

Een mooi antwoord heeft de joodse filosoof Martin Buber een keer gegeven: "Er is iets dat men maar op één plaats ter wereld vinden kan. Het is een grote schat. En de plaats waar deze schat te vinden is, is de plaats waar je staat, waar je leeft. God woont daar, waar je hem toelaat. Dat is waarop alles uiteindelijk aankomt: God toelaten. Maar je kunt hem alleen daar toelaten waar je staat, waar je leeft."
 

3. Is er leven na de dood?

Ja, er is leven na de dood. Na jouw dood gaat het leven van anderen verder. Alsof er niets gebeurd is. De zon gaat weer op, mensen gaan naar hun werk en alles is precies eender als voor jouw laatste adem.
Maar je bedoelt natuurlijk of jij zelf nog leeft na je dood. Jacob denkt van wel. Er zijn daar veel getuigenissen over. Oude en moderne. Sommigen spreken van een overgang. Je laat je aardse lichaam achter en komt in een geestelijk lichaam (de term is van de christelijke apostel Paulus) in een nieuwe dimensie. Anderen menen dat je na je dood als het ware gaat slapen en met alle andere (ooit op aarde) levende wezens op een dag wordt opgewekt uit de dood. Het probleem is natuurlijk - tenzij je een bewijs hiervoor wilt, dan heb je pas echt een probleem - wat dan overblijft van jou na je dood. Word je ‘aan gene zijde'herboren? Neem je dan al je levenservaring, karaktertrekken, liefdeservaringen mee? Krijgt je ziel (om nu maar eens een term te gebruiken) iets nieuws te doen, wellicht in een nieuw leven op aarde? En wie ben je? Is wat je kent als je ‘ik' je echte ik? Wat valt er van je af, wat neem je mee? Of ga jij voorbij, wie jij was zul je nooit meer zijn, zoals een druppel die terugkeert in de oceaan oplost in het geheel.
 

4. Bestaat de hel?

Ik ben van mening dat er een leven na de dood is, maar dat er niet zoiets is als wat Europeanen zich in de loop der eeuwen als 'hel' gingen voorstellen. Denk aan Jeroen Bosch en Dante. In mijn opvatting kent het leven na de dood verschillende dimensies. En daarbij hoort ook een donkerder deel dan het uiteindelijke licht waar we allen naar toe gaan. Alle mensen die leefden op aarde zullen zichzelf ook onder ogen moeten zien. Dat kan pijnlijk zijn. Dat kan ook betekenen dat je voelt wat je anderen aangedaan hebt. Het is tegelijk ook net het einde maar het begin van je verdere reis. Ik besef dat ik over iets spreekt waar ik met mijn verstand niet echt bij kan maar zo voel ik het. Paulus spreekt in 2 Korinte 12 van een derde hemel (als het paradijs). Wellicht is wat wij als hel zien, de eerste hemel.
 

5. Welke religie is de juiste?

Ik ken veel mensen die zeggen dat je het beste de traditie waarin je 'nu eenmaal' geboren en opgegroeid bent, kunt onderzoeken en daar het beste uit probeert te halen. Het is nu eenmaal de taal die je kent en de beelden die je vertrouwd zijn. Een mooi voorbeeld van zo iemand is de schrijver Paolo Coelho die na jarenlange omzwervingen toch weer de kerk van zijn jeugd, de katholieke kerk omarmde, maar daar nu op zijn eigen wijze mee omgaat. Maar er zijn ook mensen die de overstap maken naar de Islam, het christendom of het boeddhisme. Soms kan iets of iemand, een stijl van leven, een manier van benaderen van het goddelijk geheim, je zo aanspreken, dat je als een immigrant een nieuw geestelijk land wilt betreden. De juiste religie is er niet. Niemand kan dat zeggen. Ik raad aan om het boek van Shafique Keshavjee, getiteld: 'De koning, de wijze en de nar' (Kok Kampen) te lezen. Dat gaat op een heel geestige en diepe manier over die vraag. Ik vind dat elke religie er mag zijn, maar wel eerbied moet hebben voor mannen en vrouwen, het milieu, de kinderen die nog geboren worden (de toekomst dus) en moet opkomen voor waarden als vrijheid en rechtvaardigheid, waarbij mensen niet als middel maar als doel worden gezien. Misschien heel westers gedacht, maar dat is nu eenmaal zo. Ik juich bovendien toe dat in een goede religie heftig en diepgaand over allerlei waarden wordt gediscussieerd. De leer ligt niet vast, maar moet voortdurend ter discussie staan. Het leven is immers altijd in beweging, de leer dus ook.

 

6. Waarom zien we Gods liefde niet?

We zien Gods liefde niet omdat onze ogen en oren beperkte zintuigen zijn. Wat we vanzelfsprekend vinden, is dat niet. Dat er veel goeds gebeurt, dat mensen elkaar niet laten stikken, dat er vrede gesticht wordt, kortom dat er aan goede moraal wordt gedaan, kun je zien als een teken van Gods liefde. Dat neemt niet weg dat er verschrikkelijke dingen gebeuren, overal, altijd, gedaan door veel mensen. Het lijkt de prijs van de vrijheid. Als we dan mens willen zijn door te eten van de boom van kennis van goed en kwaad (lees de eerste hoofdstukken van Genesis), dan zullen we het weten ook. De mens maakt alles mee, de hemel en de hel (beide op aarde in dit geval) en goed en kwaad (allebei in en buiten zichzelf). Sommigen zeggen dat God zich dan verborgen houdt. Omdat Z/Hij ons wil laten voelen dat onze eigen wegen doodlopen. Anderen zeggen dat God ons wil opvoeden: de ellende en het verdriet moeten ons dichterbij God brengen. Weer anderen zeggen dat God zich verbergt in het verdriet en de pijn en hoopt dat wij Hem daarin ontdekken. Ik denk dat de liefde van God er altijd is, gecombineerd met onze vrijheid. En het kost een mens een leven lang om het licht in het donker, de liefde in de haat te zien en te leren vertrouwen. Het is net als met de liefde. Je weet pas wat liefde is, als je die kwijt bent. En vervolgens ontdekt dat je zelf de liefde allang in je draagt. Vul in plaats van ‘liefde' nu ‘God' in.
 

7. Wat is waarheid?

Ik vermoed dat DE waarheid bestaat. Maar ik besef tegelijk dat geen mens de waarheid kan claimen. Dit geldt helemaal voor religie. Niemand kan aanspraak maken op de waarheid van zijn geloof. Wat aanvankelijk aantrekkelijk lijkt, moet in de praktijk nog maar kloppen met het leven van alle dag. Een religie moet helpen, troosten, uitdagen, anders heeft ze geen waarde. Cruciaal is het inzicht dat ieder mens niet anders dan subjectief over de religieuze waarheid kan spreken, ook al staat daar een eeuwenlange traditie achter. Zelfs in de christelijke traditie werd tot aan de 18e eeuw nooit openlijk stelling genomen tegen de slavernij. Wij komen persoonlijk en collectief tot nieuwe inzichten, ook op religieus gebied. Van belang is het daarom je eigen geloof en daaraan verbonden waarheid te beleven en de mogelijkheid open te houden dat anderen ook een deel van de waarheid kunnen zien en beleven. Dat laatste is essentieel en ook noodzakelijk willen wij in de 21e eeuw met alle religieus fundamentalisme overleven en niet ten onder gaan in van vrijheid berovende politiestaten die trachten de bevolking te beschermen tegen de terreur van enkelingen.
 

Tweets van Aart Mak

Diensten Dorpskerk Bloemendaal

lees meer